Telefon sorusunda Sergen Yalçın'ın elleri görünmedi, konuşması hızlandı
A Milli Takım teknik direktörü Sergen Yalçın'ın 6 Kasım 2026'daki kadro açıklamasından üç bölüm aynı araçlarla, dört kanalda ölçüldü: açılış konuşması, yapay zekâ sorusuna cevap ve "telefonunuza çıkmadı" denilen oyuncular sorusuna cevap.
Kaynak: Sergen Yalçın A Milli Takım kadrosunu açıklıyor (TRT Spor, 6 Kasım 2026). İncelenen bölüm: 00:00-01:20, 05:07-05:53 ve 06:46-07:52. Güncelleme: .
Kısaca
- Eller
Yapay zekâ sorusunu cevaplarken sağ eli 46 saniyenin 33'ünde havadaydı. Telefon sorusunda eller neredeyse hiç görüntüye girmiyor (masa hizasının altı görülmüyor). Tek istisna cevabın başı: "Gerçekten zor bir konu" derken eli ensesine gidiyor.
- Konuşma
Telefon cevabı üç bölümün en hızlısı ve en akıcısı. 66 saniyede 3 kez "ee" ya da "ıı" diyor; açılışın 80 saniyesinde 11 kez. Cümleler kısa.
- Tekrar
"Dediğim gibi" 3 kez geçiyor ve doğru: cevabın 6 cümlesi açılış konuşmasında söylenmişti. "Burası sizin milli takımınız, halkın milli takımı" sözü, 3,5 dakika önce neredeyse aynı kelimelerle söylenmiş.
- Vurgu
Sesin ve yüzün en canlı olduğu yer yalanlama cümlesi değil. "Asla öyle bir oyuncu yok" alçak ve düz bir sesle söyleniyor. Kaşlar, ses ve tempo 16 saniye sonra, "burası sizin milli takımınız" derken yükseliyor.
- Söz
Soruda beş ayrı şey var; üçüne karşılık veriyor, ikisine değinmiyor. Değinmediği iki parça kendisiyle ilgili: söylemlerden etkilenmesi ve yorumculuk dönemindeki sözleri. Cevabın 16 saniyesi basına sesleniş, 1,6 saniyesi yalanlama.
Ne anlama gelebilir?
Telefon cevabında açılışta söylenmiş bir mesaj yineleniyor: en vurgulu cümleleri açılış konuşmasında neredeyse aynı kelimelerle söylenmişti. Cevap üç bölümün en hızlısı ve en akıcısı; yinelenen cümlelerin bu akıcılığa katkısı olabilir, ne kadar olduğu bilinemez. Hızlanma yükselen heyecanla da açıklanabilir. Ense hareketi dışında elin görüntüye girmemesi daha ölçülü bir anlatımla uyumlu olabilir; masa hizasının altı görülmüyor. Vurgunun yalanlamada değil basına çağrıda toplanması, konuşmacının ağırlığı iddiayı çürütmeye değil haberin yapılış biçimine verdiğine işaret ediyor olabilir.
Bunların hiçbiri söylenenin doğru ya da yanlış olduğunu göstermez. Davranış, doğruluğun ölçüsü değildir; bu okuma konuşmanın nasıl kurulduğunu anlatır.
Açılış konuşması (00:00 - 01:20)
Görüntü: TRT Spor. Çizgiler İnsan Oku ölçümü.
Beden: çizgi baş dönüşü, mavi bant elin görüntüde olduğu süre. Yüz: koyu bant gözlerin açık olduğu süre (boşluklarda gözler inik), mavi çizgi kaş kaldırma. Ses: çizgi perde, gri bant sessizlik, alttaki kısa çizgi dolgu sesi. Söz: her kutu bir kelime; mavi kutular basına sesleniş. Numaralar bulgulardır.
Yapay zekâ sorusu (05:07 - 05:53)
Görüntü: TRT Spor. Çizgiler İnsan Oku ölçümü.
Beden: çizgi baş dönüşü, mavi bant elin görüntüde olduğu süre. Yüz: koyu bant gözlerin açık olduğu süre (boşluklarda gözler inik), mavi çizgi kaş kaldırma. Ses: çizgi perde, gri bant sessizlik, alttaki kısa çizgi dolgu sesi. Söz: her kutu bir kelime; mavi kutular basına sesleniş. Numaralar bulgulardır.
Telefon sorusu (06:46 - 07:52)
Görüntü: TRT Spor. Çizgiler İnsan Oku ölçümü.
Beden: çizgi baş dönüşü, mavi bant elin görüntüde olduğu süre. Yüz: koyu bant gözlerin açık olduğu süre (boşluklarda gözler inik), mavi çizgi kaş kaldırma. Ses: çizgi perde, gri bant sessizlik, alttaki kısa çizgi dolgu sesi. Söz: her kutu bir kelime; mavi kutular basına sesleniş. Numaralar bulgulardır.
Dört kanalda
Beden, yüz, ses ve söz ayrı ayrı ölçüldü. Her kanalın özeti ve olası anlamı; kanıtı aşağıda.
Eller bir cevapta havada, diğerinde görünmüyor
Yapay zekâ cevabında el sürenin %72'sinde görüntüde, telefon cevabında %5'inde. Enseye giden el açılış konuşmasında da var.
El hareketi söz kurmaya ve anlatmaya eşlik eder; görünür el hareketinin kesilmesi daha ölçülü bir anlatımla uyumlu olabilir. Ense hareketi açılışta da görüldüğü için yalnız zor soruya bağlanamaz.
Gözler çoğunlukla inik, cümle sonlarında açılıyor
Üç bölümde de gözler sürenin %61 ile %70'inde inik. Telefon cevabında gözlerin açıldığı 16 anın 13'ü bir cümlenin bitişine denk geliyor; yalanlama cümlesinde de gözler açılıyor.
Gözler inikken konuşmak ölçülen üç bölümde de görülen bir düzen; zor soruya özgü değil. Araştırmalar göz temasının, doğruyu söylemenin güvenilir bir göstergesi olmadığını gösteriyor.
En hızlı, en akıcı bölüm telefon cevabı
Saniyede 6,2 hece (yapay zekâ cevabında 5,7, açılışta 4,9). Dakikada 2,7 dolgu sesi (yapay zekâ cevabında 6,5, açılışta 8,2).
Dolgu sesi ve duraklama söz kurma sürecine eşlik edebilir; azalmaları, söz kurmanın bu bölümde daha akıcı olmasıyla uyumlu. Cevabın bir kısmı daha önce söylenen cümlelerin tekrarı; bunun akıcılığa katkısı bilinemez. Hızlanma, yükselen heyecanla da açıklanabilir.
Cevabın dörtte biri basına sesleniş
Soruya ilk doğrudan karşılık 25. saniyede geliyor (yapay zekâ sorusunda 2. saniyede). Cevabın 6 cümlesi açılış konuşmasında söylenenlerin tekrarı. İddiadaki "telefona çıkmadı" sözü hiç geçmiyor.
Konuyu kendisine yöneltilen iddiadan haberin doğruluğuna taşıyor. Siyasi röportaj araştırmalarında sık belgelenen bir yapıya benziyor; "kaçtı" hükmü değil, cevabın ağırlık merkezinin tespiti.
Kanalların buluştuğu anlar
Tek işaret az şey söyler. Birkaç kanalın aynı anda değiştiği yerler daha çok şey söyler.
"Gerçekten zor bir konu"
El ensede. Gözler ilk üç cümle boyunca inik kalıyor. Ses perdesi ilk cümleden ikinciye 3,9 yarıton düşüyor.
Telefon sorusu · Beden, Yüz, Ses
"Asla öyle bir oyuncu yok"
"Asla" gözler inikken, devamı gözler açıkken. Ses alçak ve düz, hız saniyede 5,7 hece. El görüntüde değil. Ölçülen bölümün tek yalanlama cümlesi.
Telefon sorusu · Yüz, Ses, Söz
"Burası sizin milli takımınız"
Üç kaş kaldırma, cevabın en geniş perde aralığı (9,2 yarıton), en yüksek ses şiddeti ve saniyede 8,2 ile 8,5 hecelik tempo aynı 7 saniyede. Yüz ve sesin birlikte yükseldiği yer; cümleler açılışın sonunda (03:57) da söylenmişti.
Telefon sorusu · Yüz, Ses, Söz
"Yapay zekâ işin biraz formalitesi"
El havada, gözler açık, üç bölümün tek gülümsemesi. Telefon cevabıyla karşılaştırmanın ölçüsü bu an.
Yapay zekâ sorusu · Beden, Yüz, Söz
Kanıt
15 bulgu, dört kanal. Her bulguda ne görüldüğü ve ne anlama gelebileceği yazılı; ölçüm, araştırma ve sınırlar altındaki bölümde.
Beden
Beden anını ekranda gör
Eller yapay zekâ cevabında havada, telefon cevabında görünmüyor
Görüntü: TRT Spor.
Yapay zekâ cevabında sağ el 46 saniyenin 33'ünde havada. Telefon cevabında el, ense hareketi dışında neredeyse hiç görüntüye girmiyor.
Telefon cevabında anlatıma eşlik eden, göğüs hizasına çıkan el hareketi görülmüyor; bu, daha ölçülü bir anlatımla uyumlu olabilir. Masa hizasının altındaki hareket görülmediği için okuma, kadrajda görülenle sınırlı. Açılış konuşmasında da el az görünüyor (%11); asıl ölçü, aynı türden iki bölümün, yani iki cevabın karşılaştırması.
Ölçüm, araştırma ve sınırlar
El görüntüye girdiğinde sayılır (kadraj üç bölümde aynı; masa hizası ve altyazı bandının arkası ölçülmez). Yapay zekâ cevabında el 33,1 saniye görüntüde (%72); 29 el vuruşu var (bilek hızı saniyede 1,6 yüz genişliğini geçen hareket; el görüntüdeyken dakikada 52). Elin %70 oranında parmakları açık. Telefon cevabında el 3,3 saniye görüntüde (%5); bunun tamamına yakını cevabın başındaki ense hareketi. Açılış konuşmasında oran %11.
- El hareketi konuşmayla birlikte üretilir: jest vuruşlarının doruğu sesteki perde vurgusuyla hizalanır (Loehr 2012).1
- Jestin söz bulmayı kolaylaştırdığı öne sürülüyor: jest engellendiğinde uzamsal içerikli konuşmada akıcılık düşüyor (Rauscher, Krauss ve Chen 1996; Krauss 1998).23
- Kendiliğinden anlatımda, prova edilmiş anlatıma göre sözcüksel el hareketleri daha fazla, cümlecik içi sessiz duraklamaların oranı daha yüksekti; jeste ayrılan sürenin oranı ve duraklama sıklığı farklı bulunmadı (Chawla ve Krauss 1994).4
- Jest dinleyiciyi de etkiliyor: jestli anlatım anlamayı orta düzeyde artırıyor (Hostetter 2011, 63 örneklemli meta-analiz); jest türü, mesajın ikna ediciliği ve konuşmacının yetkinliği hakkındaki değerlendirmeleri etkiliyor (Maricchiolo ve ark. 2009).56
- İki soru aynı türden değil: ilki varsayımsal ve hafif, ikincisi kişisel bir iddia içeriyor. Konu ve sorunun tonu el hareketini etkilemiş olabilir.
- Eller masa hizasında ya da altyazı bandının arkasında hareket etmiş olabilir; ölçülen, elin görüntüye girmesidir.
- Yapay zekâ cevabının açıklama ve plan anlatması, daha fazla jest görülmesine katkıda bulunmuş olabilir; telefon cevabı kısa bildirimlerden oluşuyor.
Ellerin neden görüntüden çıktığı ve konuşmacının bunun farkında olup olmadığı bu kayıttan bilinemez.
Yüksek. Doğrudan sayım; iki cevabın kareleri gözle doğrulandı.
Beden anını ekranda gör
Cevaba başlarken el enseye gidiyor; aynı hareket açılışta da var
Görüntü: TRT Spor.
Telefon cevabının başında sağ el yaklaşık 2 saniye boynun yanında, kulağın arkasında. O sırada "Gerçekten zor bir konu" diyor. Aynı hareket açılış konuşmasında da var.
Kendine dokunma araştırmalarda zihinsel ve duygusal yükle ilişkilendiriliyor. Aynı hareket açılış konuşmasında da görüldüğü için yalnız zor soruya bağlanamaz; iki örnek, alışkanlık demek için de az. İkisinin de yeni bir konunun ilk cümlelerine denk gelmesi, söze başlarken yapılan bir toparlanma hareketiyle uyumlu olabilir; nedeni bilinemez.
Ölçüm, araştırma ve sınırlar
Telefon cevabında el 06:48 anında boyun ve kulak bölgesine geliyor, 2,2 saniye kalıyor; "Gerçekten zor bir konu" cümlesi 06:48 anında başlıyor. Açılış konuşmasında aynı bölgede 00:12 anından başlayan 4,5 saniyelik temas var; konuşmacı o sırada yeni bir uygulamaya başlama kararını duyuruyor. Yapay zekâ cevabında temas yok. Temas, elin iki boyutlu görüntüde yüz ve boyun bölgesinin üstünde en az 0,7 saniye kalmasıyla aday olur; yazılan iki temas karede doğrulandı, yapay zekâ cevabındaki beş aday (el havada, yüzün yanında) elendi.
- El hareketleri sınıflamasında amblemler, betimleyiciler ve adaptörler ayrı sınıflar olarak ele alınır (Ekman ve Friesen 1972). Bu okumada enseye giden el, anlatıma eşlik eden jestlerden ayrı sayıldı.7
- Kendiliğinden yüze dokunmanın yeri ve süresi, zihinsel ve duygusal yükle birlikte değişiyor (Mueller, Martin ve Grunwald 2019, 60 katılımcı).8
- 158 davranış ipucunu inceleyen meta-analiz, birçok davranışın yalanla ilişkisinin olmadığını ya da zayıf olduğunu gösteriyor (DePaulo ve ark. 2003). Kendine dokunma bir doğruluk göstergesi olarak okunamaz.9
- Kaşınma ya da yakayı düzeltme gibi sıradan bir neden.
- Söze başlamadan önceki toparlanma hareketi.
Hareketin nedeni bilinemez. Kişinin başka kayıtları arşive girdikçe bunun bir alışkanlık olup olmadığı sınanacak.
Yüksek. İki temas da karede doğrulandı.
Beden anını ekranda gör
26 baş çevirmenin hepsi aynı yöne
Telefon cevabında baş 66 saniyede 26 kez çevriliyor; yapay zekâ cevabında 1, açılışta 2 kez. Dönüşlerin hepsi aynı yöne, görüntünün sağına.
Sayı tek başına bir şey söylemiyor. İlk soruyu soran "tam karşınızdayım" diyor ve o cevapta baş ortada kalıyor; bu, başın soruyu sorana dönük tutulduğu okumasıyla uyumlu. İkinci soruda baş her seferinde aynı yana dönüyor: o yönde bir kişiye ya da kameraya dönülüyor olabilir; kime, kayıtta görülmüyor. Gözlerin açıldığı 16 anın 13'ü bir cümlenin bitişini içeriyor.
Ölçüm, araştırma ve sınırlar
Baş çevirme, baş dönüş açısının bir saniye içinde 12 derece ve üstü değişmesidir. Telefon cevabında başın görüntünün sağına 12 dereceden fazla dönük kaldığı 17 blok var (toplam 22,3 saniye); sola dönük blok yok. Gözlerin açıldığı 16 anın 15'inde baş aynı yöne dönük; 13'ü bir cümlenin bitişini içeriyor. Yapay zekâ cevabında gözlerin açıldığı 14 anın hepsinde baş ortada; o soruyu soran gazeteci (Aslıhan Akdağ, Yeni Birlik Gazetesi) sorusunda "tam karşınızdayım" diyor (04:43).
- Konuşmacılar sözlerini dinleyiciye doğrudan bakarak bitirir; bakış, konuşma sırasının başını ve sonunu işaretleyebilir (Ho, Foulsham ve Kingstone 2015).10
- Salonun düzeni, kameraların ve mikrofonların yeri baş yönünü etkilemiş olabilir.
- Konuşmacı o yönde başka birine ya da bir kameraya dönüyor olabilir.
Salonda kimin nerede oturduğu kayıtta görülmüyor; yön bilgisi yalnız baş açısından geliyor.
Yüksek. Baş açısı doğrudan ölçüm.
Yüz
Gözler çoğunlukla inik: üç bölümde de
Görüntü: TRT Spor.
Göz kapakları açılışta sürenin %63'ünde, yapay zekâ cevabında %61'inde, telefon cevabında %70'inde inik. Gözlerin açıldığı anlar kısa: ortanca bir saniye kadar.
Gözler inikken konuşmak ölçülen üç bölümde de görülen bir düzen; telefon sorusuna özgü değil. Telefon cevabındaki artış küçük; tek başına bir anlam yüklenecek kadar büyük değil.
Ölçüm, araştırma ve sınırlar
Ölçülen göz kapağının konumudur: göz açıklığı, kişinin bu kayıttaki açık göz düzeyinin %45'inin altındaysa gözler inik sayılır (videonun her karesinde, saniyede 30 ölçüm). Doğrulanan örnek karelerde gözlerin inik olduğu anlarda konuşmacının yüzü masaya dönük; bakışın tam yönü ölçülmüyor. Gözlerin açılma sayısı açılışta 22 (dakikada 16,5), yapay zekâ cevabında 14 (dakikada 18,2), telefon cevabında 16 (dakikada 14,6). Gözler açıkken söylenen kelimelerin oranı sırasıyla %40, %45 ve %32. Yapay zekâ cevabında gözler sustuğu anlarda %87, konuşurken %54 oranında inik; telefon cevabında iki oran eşit (%70 ve %70).
- Kendiliğinden konuşmada duraksamalar ve bakış yönü birlikte, konuşmanın planlandığı birimlere ilişkin kanıt olarak kullanılıyor (Beattie 1979). Konuşmacılar sözlerini dinleyiciye bakarak bitiriyor (Ho, Foulsham ve Kingstone 2015).1110
- "Yalan söyleyen gözünü kaçırır" inancı 75 ülkede yaygın bir kalıp yargı; çalışma gerçek davranışı değil bu inancı ölçüyor (Global Deception Research Team 2006). Birçok davranış ipucunun yalanla ilişkisi yok ya da zayıf (DePaulo ve ark. 2003).129
- Önündeki notlara ve masaya bakma alışkanlığı.
- Salonun ışığı ve kameraların yeri.
Göz bebeğinin nereye baktığı bu çözünürlükte ölçülemez; ölçülen kapağın konumudur. Gözler inikken konuşmacının neye baktığı (not, masa, boşluk) bilinemez.
Yüksek. Göz açıklığı iki belirgin durumda toplanıyor; örnek kareler gözle doğrulandı.
Yalanlama cümlesi: "asla" gözler inikken, devamı gözler açıkken
"Asla" kelimesi gözler inikken söyleniyor; "öyle bir oyuncu yok" derken baş görüntünün sağına dönüyor ve gözler açılıyor.
Yalanlamanın sonunu başını çevirip gözlerini açarak söylüyor. Bu, telefon cevabının genel düzenine uyar: gözlerin açıldığı 16 anın 13'ü bir cümlenin bitişine denk geliyor. Yalanlama, cevabın geri kalanından farklı bir göz düzeniyle söylenmiyor; göz hareketi söylenenin doğruluğu hakkında bir şey söylemez.
Ölçüm, araştırma ve sınırlar
"Asla öyle bir oyuncu yok" cümlesi 07:18 anında başlıyor. Gözler 07:18 anında açılıyor ve 1,9 saniye açık kalıyor; baş o sırada görüntünün sağına 21 derece dönük. Cümle boyunca gözlerin açık olduğu sürenin oranı %58.
- Özel yardım ya da eğitim olmadan yapılan gerçek zamanlı değerlendirmelerde insanlar doğru ile yalanı ortalama %54 isabetle ayırt etti; yalanların %47'sini, doğruların %61'ini doğru sınıfladı (Bond ve DePaulo 2006, 206 belge).13
- Güvenlik ve adalet alanında kullanılan kimi sözsüz iletişim yaklaşımları, bu alandaki bilimsel birikimle çelişiyor (Denault ve ark. 2020).14
- Cümle sonunda gözlerin açılması telefon cevabının genelinde görülen düzen; yalanlamaya özgü değil.
Söylenenin doğru olup olmadığı bu kayıttan bilinemez; göz hareketi bunun ölçüsü değildir. Gözlerin salonda kime yöneldiği de kayıtta görülmüyor.
Yüksek. Gözlerin açıldığı an karede doğrulandı.
Kaşlar üç kez kalkıyor; üçü de basına çağrıda
Görüntü: TRT Spor.
Telefon cevabında karede doğrulanan 3 kaş kaldırma var; üçü de 3 saniye içinde: "zarar verir", "Milli takımımıza", "burası sizin".
Kaş kaldırma konuşmada vurguyla birlikte görülür. Kaşların kalktığı yerler, konuşmacının bu cevapta öne çıkardığı sözler olabilir: haberlerin millî takıma zarar verdiği ve takımın kime ait olduğu.
Ölçüm, araştırma ve sınırlar
Kaş yüksekliği yüz noktalarının geometrisinden, göz çizgisine göre ölçülür ve kişinin bu kayıttaki ortancasıyla karşılaştırılır (gözler inikken ve açıkken ayrı ayrı; eşik 2,5 sapma, en az 0,25 saniye). Doğrulanan olaylar: 07:31 (0,27 sn), 07:32 (0,57 sn), 07:34 (0,60 sn). Üçünde de ses perdesi aynı anda bölüm ortancasının en az 2 yarıton üstüne çıkıyor. Dördüncü aday (07:48) karede belirgin bulunmadı ve sayılmadı. Açılışta 3, yapay zekâ cevabında 1 kaş kaldırma doğrulandı.
- Kaş ve baş hareketi gibi görsel vuruşların konuşmadaki vurguya etkisini inceleyen çalışma, görsel vuruşun vurgunun algısını etkilediğini bildiriyor (Krahmer ve Swerts 2007).15
- Diyalogda kaş kaldırmanın söylem yapısı ve perde vurgusuyla ilişkisini inceleyen çalışma, kaş kaldırmanın perde vurgusuyla ilişkili olduğunu bildiriyor (Flecha-García 2010).16
- Gözler açılırken kaşlar da kendiliğinden kalkabilir; üç olayda da gözler açık. Ölçüm bu etkiyi azaltmak için göz durumuna göre ayrı yapıldı, ama tümüyle ayıramaz.
Kaş hareketinin bir duyguyu yansıtıp yansıtmadığı bilinemez; yüz hareketinden duyguya güvenle gidilemiyor.
Yüksek. Üç olay karede doğrulandı; ses perdesiyle eşzamanlı.
Tek gülümseme yapay zekâ cevabında
Görüntü: TRT Spor.
Üç bölümde tek gülümseme yapay zekâ cevabında: "yapay zekâ işin biraz formalitesi aslında" derken, yaklaşık 2 saniye. Açılışta ve telefon cevabında gülümseme yok.
Gülümseme "formalite" sözüne eşlik ediyor: sözü hafifleten, karşıdakiyle bağ kuran bir işaret olabilir. Telefon cevabında hiç gülümseme olmaması konunun ağırlığıyla uyumlu.
Ölçüm, araştırma ve sınırlar
Gülümseme adayı: ağız köşelerinin dudak ortasına göre yükselmesi ve ağzın genişlemesi birlikte, kişinin ortancasının belirgin üstünde, en az 0,4 saniye. Yapay zekâ cevabında 05:48 ve 05:49 anlarında iki olay (0,6 ve 1,2 saniye); ikisi de karede doğrulandı: ağız köşeleri yukarıda, dişler görünüyor, yanaklar kalkık. Diğer iki bölümde aday yok.
- Gülümseme sosyal etkileşimle güçlü ve tutarlı, duygusal deneyimle ise değişken biçimde ilişkili (Kraut ve Johnston 1979).17
- Ödül, bağ kurma ve üstünlük bildiren gülümsemeler yüzde farklı örüntüler veriyor ve farklı mesaj iletiyor (Rychlowska ve ark. 2017).18
- Benzer yüz hareketleri birden fazla duyguyu ya da duygu dışı bilgiyi iletebilir; yüz hareketinden duyguya güvenle gidilemez (Barrett ve ark. 2019).19
- Sorunun hafif ve varsayımsal olması.
- Konuşurken ağız şekli gülümsemeye benzeyebilir; bu yüzden olay karede doğrulandı.
Gülümsemenin türü (keyif, nezaket, küçümseme) bu kayıttan ayırt edilemez.
Yüksek. İki olay karede doğrulandı.
Ses
Telefon cevabı en hızlı, en akıcı bölüm
Konuşma hızı açılışta saniyede 4,9, yapay zekâ cevabında 5,7, telefon cevabında 6,2 hece. Dolgu sesi (ee, ıı) sayısı aynı sırayla 11, 5 ve 3.
Az dolgu sesi, kısa cümle ve yüksek hız birlikte, söz kurmanın bu bölümde daha akıcı olmasıyla uyumlu. Cevabın 6 cümlesi açılış konuşmasında da söylenmişti (bulgu 15); bunun akıcılığa katkısı olabilir, ne kadar olduğu bilinemez. Hızlanma, yükselen heyecanın sonucu da olabilir; ikisi birbirini dışlamaz.
Ölçüm, araştırma ve sınırlar
Hız, sessizlikler (0,3 saniye ve üstü) çıkarıldıktan sonra saniyedeki hece sayısıdır (eklemleme hızı). Dakikadaki kelime sayısı 106, 123 ve 138. Dolgu sesleri iki bağımsız dinleyici modelle sayıldı ve döküm zamanlarındaki akustik izle karşılaştırıldı: dakikada 8,2, 6,5 ve 2,7. Ortalama cümle uzunluğu 10,1, 7,3 ve 6,3 kelime. Sessizliğin süreye oranı %7, %11 ve %6. Ses perdesinin ortancası 94, 109 ve 98 Hz: en yüksek perde telefon cevabında değil, yapay zekâ cevabında.
- İncelenen görevlerde takılma oranı, planlama güçlüğünün daha fazla olduğu koşullarda daha yüksekti (Bortfeld ve ark. 2001).20
- Üniversite derslerinde dolgu sesi beşeri bilimlerde en çok, doğa bilimlerinde en azdı; aynı öğretim üyeleri ortak bir konuda konuştuğunda fark kayboldu. Yazarlar bunu, söylenecek şey için seçeneklerin çokluğuyla ilişkilendiriyor (Schachter ve ark. 1991).21
- Dinleyiciler duraksamaya duyarlı (Corley ve Stewart 2008). Hızlı konuşma iki alan deneyinde inandırıcılığı ve iknayı artırdı (Miller ve ark. 1976).2223
- Sesle duygu anlatımında uyarılma düzeyi birçok ses ölçüsünde baskın etken (Goudbeek ve Scherer 2010).24
- Bölümlerin türü farklı: açılış bir duyuru ve daha yavaş söylenmesi beklenebilir. Bu yüzden asıl karşılaştırma iki cevap arasında.
- Türkçe için yerleşik bir konuşma hızı normu yok; karşılaştırma yalnız aynı kaydın içinde anlamlı.
Cevabın önceden hazırlanıp hazırlanmadığı bilinemez; ölçülen yalnız akıcılıktır.
Orta. Hız doğrudan ölçüm. Dolgu sesi sayısı iki dinleyiciyle sınandı; yaklaşık değerdir.
Sesin en yüksek noktası yalanlamada değil, çağrıda
"Asla öyle bir oyuncu yok" alçak ve düz bir sesle, yavaş söyleniyor. Ses 14 saniye sonra yükseliyor: "Milli takımımıza zarar verir. Dediğim gibi burası sizin milli takımınız."
Ses, kaş ve temponun birlikte yükselmesi, vurgunun bu sözlerde toplandığını düşündürüyor. Vurgunun toplandığı yer iddianın reddi değil, basına ve kamuoyuna çağrı; konuşmacının bu sözlere daha çok ağırlık verdiğine işaret ediyor olabilir. Bunun heyecan mı, alışılmış bir vurgu biçimi mi olduğu bu kayıttan ayrılamaz.
Ölçüm, araştırma ve sınırlar
Yalanlama cümlesi (07:18): hız saniyede 5,7 hece, perde bölüm ortancasının 1,8 yarıton altında, perde aralığı 3,8 yarıton. Çağrı cümleleri (07:32 ile 07:38 arası, dört cümle): hız 8,2 ile 8,5 hece, perde aralığı 6,7 ile 9,2 yarıton, ses şiddeti bölüm ortalamasının 0,7 ile 3,0 desibel üstünde. En az dört kelimelik cümleler içinde en yüksek perde ortalaması "burası sizin milli takımınız" cümlesinde (ortancanın 3,5 yarıton üstü); en yüksek ses şiddeti "Halkın milli takımı" cümlesinde. Aynı aralıkta üç kaş kaldırma var.
- "Burası sizin milli takımınız" bir slogan cümlesi; vurgu sloganın kendisinden geliyor olabilir.
- Yalanlama kısa ve tek cümle; kısa cümlede perde aralığı dar kalabilir.
Vurgunun bilinçli bir tercih olup olmadığı bilinemez.
Yüksek. Perde, şiddet ve hız doğrudan ölçüm; üç ölçü aynı yönü gösteriyor.
En yavaş cümle, telefon görüşmelerini anlatan cümle
Telefon cevabındaki 3 dolgu sesi şu sözlerin içinde: "oyuncularımızın hepsi... buraya gelmek için çok istekliler", "Birçok oyuncuyla... telefonda kritik yaptık", "olmuş gibi göstermek... bize zarar verir".
Cevabın en yavaş cümlesi, soruya ilk doğrudan karşılığı veren cümle: "Birçok oyuncuyla telefonda kritik yaptık" (saniyede 4,3 hece, içinde bir dolgu sesi). Akıcı bir cevabın tam bu noktada yavaşlaması, sözün dikkatle seçilmesiyle ya da kelime aramayla uyumlu. Üç dolgu sesi, bir örüntü demek için az.
Ölçüm, araştırma ve sınırlar
Dolgu seslerinin yeri (kaynak videodaki an): 07:02, 07:12, 07:30. Üçü de iki dinleyici modelin ortak bildirimi. "Birçok oyuncuyla telefonda kritik yaptık" cümlesi (07:11) saniyede 4,3 heceyle, en az dört kelimelik cümleler içinde en yavaşı; cevabın geneli 6,2.
- İncelenen görevlerde takılma oranı, planlama güçlüğünün daha fazla olduğu koşullarda daha yüksekti (Bortfeld ve ark. 2001).20
- "Kritik yapmak" alışılmadık bir söz; kelime arama yalnız dile ilişkin olabilir.
- Rastlantı: üç olay istatistik için yetersiz.
Duraksamanın neden kaynaklandığı (kelime arama, dikkat, başka bir düşünce) bilinemez.
Orta. Dolgu sesleri iki dinleyiciyle sınandı; hız doğrudan ölçüm.
Söz
Sorunun beş parçası: üçüne karşılık var, ikisine yok
Soruya ilk doğrudan karşılık cevabın 25. saniyesinde: "Birçok oyuncuyla telefonda kritik yaptık." Yapay zekâ sorusunda ilk doğrudan karşılık 2. saniyede gelmişti.
Cevap, sorunun konuşmacının kendisiyle ilgili iki parçasına (söylemlerden etkilenmesi, yorumculuk dönemindeki sözleri) girmiyor ve konuyu haberlerin doğruluğuna taşıyor. İncelenen siyasi röportajlarda soruların yarıdan fazlası doğrudan cevaplanmamıştı; bu kayıtta sorunun iki parçasına karşılık verilmemesi o tabloya benziyor olabilir.
Ölçüm, araştırma ve sınırlar
Soru: Serhan Türk, Demirören Haber Ajansı, kaynak videoda 06:02-06:45. Cümleler iki bağımsız kodlayıcıyla, aynı kod kitabına göre sınıflandı (işlev uyuşması %92; uyuşmayan cümleler ve iki soru parçası editör kararıyla kapandı, kararlar ölçüm dosyasında). Süre dağılımı: basına sesleniş 15,9 saniye, güvence 9,6, doğrudan ya da kısmi cevap ve olgu 17,8, geçiş 6,0, çerçeve 5,5, ortak değere sesleniş 4,7, yalanlama 1,6 saniye. Soru parçalarının durumu aşağıdaki tabloda.
- Sekiz televizyon röportajında iki siyasetçi soruların %56 ve %59'unu cevapsız bıraktı; en sık yol kendi mesajını vermekti, ardından soruya itiraz geliyordu (Bull ve Mayer 1993). Cevap, tam karşılık ile hiç karşılık vermeme arasında bir süreklilik olarak değerlendirilir (Bull 1994).2526
- Muğlaklık kuramının temel önermeleri siyasi röportajlardaki kaçamak söylem için güçlü biçimde destekleniyor; itibarı koruma çerçevesinin bu söylemi daha yalın açıkladığı ileri sürülüyor (Bull 2008).27
- Soruya açıkça direnen konuşmacı zararı sınırlamaya, örtük direnen ise direnci daha az fark edilir kılmaya çalışır; cevap verme normu yine de önemini korur (Clayman 2001).28
- Dinleyici, sorulan soruya benzeyen başka bir sorunun cevaplandığını fark etmeyebiliyor; benzer soruya akıcı cevap veren konuşmacı, asıl soruya takılarak cevap verenden daha olumlu değerlendiriliyor (Rogers ve Norton 2011).29
- Soru uzun ve çok parçalı; her parçaya ayrı ayrı cevap verilmemesi sıradan konuşmada da görülebilir.
- Konuşmacı aynı konuyu toplantının daha önceki bir yerinde anlattığını söylüyor ("zaten biraz evvel şunu anlattım"); o bölüm bu okumada ölçülmedi.
İki parçaya neden girilmediği bilinemez. Bu bulgu bir "kaçma" hükmü değildir; cevabın nereye ağırlık verdiğinin tespitidir.
Orta. İki bağımsız kodlayıcı; uyuşmazlıklar gerekçeli editör kararıyla kapandı.
İddianın sözü hiç tekrar edilmiyor
Gazeteci "telefonunuza çıkmadı denilen oyuncular" diyor. Cevapta bu söz yok; iddia "o konu", "öyle bir oyuncu", "bu tarz haberler" ve "olmayan şeyler" diye anılıyor.
İddianın sözünü tekrar etmemek, onu dinleyicinin aklında yeniden kurmamanın bir yolu olabilir. Yalanlama kısa; soruyu duymayan bir dinleyici için neyin reddedildiği yeterince açık olmayabilir.
Ölçüm, araştırma ve sınırlar
Dökümde "çıkmadı" ya da "çıkmayan" kelimesi 0 kez geçiyor. "Telefon" kelimesi 2 kez geçiyor, ikisi de konuşmacının kendi görüşmelerini anlatırken ("telefonda kritik yaptık", "telefonda da konuştum"). Yalanlama tek cümle: "Asla öyle bir oyuncu yok" (07:18, 1,6 saniye).
- Medya sorularındaki suçlayıcı imaların izlenim üzerindeki etkisini inceleyen deney, suçlamanın soru biçiminde anılmasının da iz bırakabildiğini bildiriyor (Wegner ve ark. 1981).30
- Soru az önce sorulmuş olduğu için iddiayı yinelemeye gerek duyulmamış olabilir; gündelik konuşmada da böyle olabilir.
Bunun bilinçli bir tercih olup olmadığı bilinemez.
Yüksek. Kelime sayımı; döküm iki dinleyiciyle doğrulandı.
Kesin sözler çok, sınanabilir ayrıntı az
Cevapta "asla" ve iki kez "hepsi" var. Buna karşılık isim, tarih ya da görüşülen oyuncu sayısı yok; görüşmeler "birçok oyuncuyla" diye anlatılıyor. Tek sayı: "60'a yakın bir havuz".
Güçlü kesinlik ile az ayrıntı bir arada: ölçülen bölümde, dinleyicinin söyleneni kendi başına sınamasına yarayacak ayrıntı sınırlı. Ayrıntı vermemek, görüşülen oyuncuların mahremiyetini koruma isteğinden de kaynaklanabilir.
Ölçüm, araştırma ve sınırlar
Mutlaklık sözleri: asla 1, hepsi 2. Belirsiz nicelik: "birçok" ve "bir çoğuyla". İki kodlayıcının ortak bulduğu somut ayrıntı (sayı, kişi ya da kurum adı, belirli tarih) yalnız bir cümlede: "60'a yakın bir havuz". Cümlelerin öznesi: 11 cümlede üçüncü kişi (oyuncular, haberler, millî takım), 7 cümlede biz, 3 cümlede ben.
- Bir anlatımda başkasının sınayabileceği ayrıntı ile sınanamayan ayrıntı ayrı ayrı sayılabiliyor; 38 katılımcılı bir deneyde doğru söyleyenler daha çok sınanabilir ayrıntı verdi (Nahari, Vrij ve Fisher 2014). Bulgu yazılı ifadelere dayanır; bir basın toplantısına doğrudan taşınamaz.31
- Basın toplantısı ayrıntı verilecek bir ortam olmayabilir; oyuncu adı vermek yeni haberlere yol açabilir.
- Cevabın devamı bu okumada ölçülmedi; ayrıntı sonraki dakikalarda verilmiş olabilir.
Ayrıntı verilmemesinin nedeni bilinemez. Ayrıntının azlığı, söylenenin yanlış olduğu anlamına gelmez.
Yüksek. Kelime sayımı ve iki kodlayıcının ortak bulgusu.
"Benim"den "biziz"e: karar kimin?
Yapay zekâ cevabında karar verenin adı üç kez değişiyor: önce "kararı veren benim", sonra "kararı veren burası", en sonda "kararı verecek olan biziz". Telefon cevabında da görüşmeler önce "yaptık", sonra "konuştum" diye anlatılıyor.
"Ben"den "biz"e geçiş, sorumluluğu ve yetkiyi kurumla paylaşan bir dil. Araştırmalar birinci çoğul şahıs dilinin yüksek statüde daha sık görüldüğünü gösteriyor; burada da tek kişilik karar izlenimini yumuşatıyor olabilir.
Ölçüm, araştırma ve sınırlar
Soru: Aslıhan Akdağ, Yeni Birlik Gazetesi, kaynak videoda 04:30-05:07. "Sonuçta kararı" öbeği yapay zekâ cevabında 3 kez geçiyor: 05:09 "benim", 05:18 "burası", 05:51 "biziz". Yapay zekâ cevabında cümle öznesi: 6 cümlede biz, 2 cümlede ben. Telefon cevabında 7 biz, 3 ben.
- Beş çalışmada yüksek statülü kişiler daha az birinci tekil, daha çok birinci çoğul şahıs zamiri kullandı (Kacewicz ve ark. 2014).32
- Avustralya'daki 43 federal seçimin %80'inde kazanan aday, rakibinden daha çok "biz" dili kullanmıştı; çalışma gözlemseldir, neden sonuç göstermez (Steffens ve Haslam 2013).33
- Teknik direktörlük ekip işidir; "biz" olgusal olarak da doğru olabilir.
- Türkçede özne çoğu zaman söylenmez; kişi fiil ekinden okunur ve sayım buna göre yapıldı.
Geçişin bilinçli olup olmadığı bilinemez.
Orta. Öbek sayımı doğrudan; özne kodlaması iki kodlayıcıyla yapıldı.
"Dediğim gibi" doğru: vurgulu cümleler açılışta da söylenmişti
Telefon cevabının 6 cümlesi, açılış konuşmasında söylenmiş cümlelerin tekrarı ya da çok yakını. "Burası sizin milli takımınız. Halkın milli takımı. Biz sadece burada görevli olan insanlarız" sözleri, açılışın sonunda (03:57) neredeyse aynı kelimelerle söylenmişti.
Cevabın en vurgulu bölümü, açılışta söylenen mesajın yinelenmesi: sözler neredeyse aynı. Sesin ve yüzün en canlı olduğu yerin bu tekrar olması, vurgunun daha önce söylenmiş bir mesaja verildiğini düşündürüyor. Sözlerin o anda nasıl kurulduğu ve mesajın toplantıdan önce hazırlanıp hazırlanmadığı bu kayıttan bilinemez.
Ölçüm, araştırma ve sınırlar
Tekrar eden cümleler toplam 13,2 saniye; telefon cevabındaki konuşma süresinin yaklaşık beşte biri (%22). Karşılıkları aşağıdaki tabloda, kaynak videodaki yaklaşık anlarıyla. "Dediğim gibi" 3, "lütfen" 2, "zarar verir" 2 kez geçiyor. Açılış konuşmasının 01:40-04:24 arası görüntüyle ölçülmedi; oradaki sözler otomatik dökümle bulundu ve iki dinleyici modelle doğrulandı (ek döküm dosyası).
- Basın toplantısında ana mesajı her soruda yinelemek olağan bir iletişim pratiği olabilir.
- Soru, açılışta değinilen konuyu yeniden açtığı için aynı cümlelere dönülmüş olabilir.
Tekrarın planlı olup olmadığı ve konuşmacının bunun farkında olup olmadığı bilinemez.
Yüksek. Cümleler üç ayrı dökümde (otomatik döküm ve iki dinleyici) aynı.
Sayılarla
Üç bölüm aynı kayıttan, aynı kameradan. Karşılaştırma yalnız bu kaydın içinde.
| Açılış | Yapay zekâ | Telefon | |
|---|---|---|---|
| Süre | 80 sn | 46,2 sn | 65,8 sn |
| El görüntüde | %11 | %72 | %5 |
| El vuruşu | 7 | 29 | 3 |
| Enseye giden el | 1 kez | yok | 1 kez |
| Baş çevirme | 2 | 1 | 26 |
| Gözler inik | %63 | %61 | %70 |
| Gözler açıkken söylenen kelime | %40 | %45 | %32 |
| Kaş kaldırma | 3 | 1 | 3 |
| Gülümseme | yok | 1,8 sn | yok |
| Konuşma hızı (hece/sn) | 4,9 | 5,7 | 6,2 |
| Dolgu sesi (dakikada) | 8,2 | 6,5 | 2,7 |
| Ortalama cümle (kelime) | 10,1 | 7,3 | 6,3 |
| Sessizlik payı | %7 | %11 | %6 |
| Ses perdesi (ortanca) | 94 Hz | 109 Hz | 98 Hz |
Soru parça parça
Soran: Serhan Türk, Demirören Haber Ajansı (kaynak videoda 06:02-06:45). Soru, karşılık aranan parçalara ayrıldı.
Sorunun tamamı
Söylemlerden çok fazla etkilendiğinizi gördük. Şu anki anlatımınız da bu şekilde. Yani aslında siz yorumcuyken oyuncular üzerinden konuşmalarınızdan sonra bu şekilde söylemler oldu. Yani nasıl gelişti bu durum? Oyuncularla konuşmalar yaptınız mı? Gelmek istemeyen diye bir şey olmaz zaten burası ama "telefonunuza çıkmadı" denilen oyuncular olduğu söylendi. Biz bazı oyuncularla konuştuk. "Milli takım tabii ki bizim takımımız. Buraya gelmek için biz can atıyoruz" diyorlar ve "hocamızı da çok seviyoruz" diyorlar. Ama sizin görüşmeleriniz ya da konuşmalarınız nasıl oldu acaba?
Ön kabuldeğinilmiyor
Söylemlerden çok fazla etkilendiğinizi gördük. Şu anki anlatımınız da bu şekilde.
Etkilenip etkilenmediğine dair söz yok; "Gerçekten zor bir konu" diyor.
Sorudeğinilmiyor
Siz yorumcuyken oyuncular üzerinden konuşmalarınızdan sonra bu şekilde söylemler oldu. Nasıl gelişti bu durum?
Yorumculuk dönemindeki sözlerine ve durumun nasıl geliştiğine değinmiyor.
Sorukarşılık var
Oyuncularla konuşmalar yaptınız mı?
"Birçok oyuncuyla telefonda kritik yaptık" (07:11).
Iddiakarşılık var
"Telefonunuza çıkmadı" denilen oyuncular olduğu söylendi.
"Asla öyle bir oyuncu yok" (07:18).
Sorukarşılık var
Sizin görüşmeleriniz ya da konuşmalarınız nasıl oldu?
Görüşmelerin konusu genel sözle anlatılıyor: "bundan sonraki süreçle ilgili bilgi alışverişi".
Daha önce söylenmiş cümleler
Solda açılış konuşmasındaki söz, sağda cevaptaki karşılığı.
Açılış konuşması · 00:08
Biliyorsunuz ki milli takımda yeni bir dönem başlıyor.
Telefon sorusu · 07:05
Dediğim gibi yeni bir dönem başlıyor milli takımda.
Açılış konuşması · 03:53
Lütfen milli takımla ilgili, oyuncularımızla ilgili daha işe başlamadan lütfen olumsuz haberler yapmayın.
Telefon sorusu · 06:54
Lütfen milli takımla ilgili olumsuz haber yapmayınız. (...) Lütfen oyuncularımızla ilgili bu tarz haberler yapmayalım.
Açılış konuşması · 03:57
Çünkü bu milli takım sizin milli takımınız, halkın milli takımı.
Telefon sorusu · 07:33
Dediğim gibi burası sizin milli takımınız. Halkın milli takımı.
Açılış konuşması · 04:00
Biz sadece burada görevli olarak bulunuyoruz.
Telefon sorusu · 07:36
Biz sadece burada görevli olan insanlarız.
Açılış konuşması · 02:18
Son kararı doğal olarak biz veriyoruz.
Yapay zekâ sorusu · 05:09
Dediğim gibi sonuçta kararı veren benim.
Telefon cevabı cümle cümle (24 cümle)
| An | Cümle | İşlev | Hız | Perde | Gözler açık |
|---|---|---|---|---|---|
| 06:46 | Göreve geldikten sonra o konuya da açıklık getireyim. | geçiş | 7,5 | +2,7 | %0 |
| 06:48 | Gerçekten zor bir konu. | çerçeve | 5,8 | -1,2 | %0 |
| 06:50 | Özellikle sosyal medya da çok gündem oluyor. | çerçeve | 7,9 | -1,7 | %0 |
| 06:52 | Zaten biraz evvel şunu anlattım. | geçiş | 5,9 | -1,0 | %25 |
| 06:54 | Lütfen milli takımla ilgili olumsuz haber yapmayınız diye. | basına sesleniş | 8,5 | -2,4 | %71 |
| 06:57 | Yani doğru bilgileri alıp doğru haberler yapalım. | basına sesleniş | 5,2 | +0,4 | %29 |
| 07:01 | Yani oyuncularımızın hepsi buraya gelmek için çok istekliler. | güvence | 5,6 | -0,2 | %18 |
| 07:05 | Dediğim gibi yeni bir dönem başlıyor milli takımda. | çerçeve | 7,5 | +0,4 | %68 |
| 07:08 | Biz de bunun farkındayız. | güvence | 7,1 | -0,9 | %0 |
| 07:09 | Oyuncularımız da bunun farkında. | güvence | 8,7 | -1,1 | %0 |
| 07:11 | Birçok oyuncuyla telefonda kritik yaptık. | doğrudan cevap | 4,3 | -0,1 | %19 |
| 07:15 | Bundan sonraki süreçle ilgili bilgi alışverişinde bulunduk. | kısmi cevap | 8,5 | -1,9 | %26 |
| 07:18 | Asla öyle bir oyuncu yok. | yalanlama | 5,7 | -1,8 | %58 |
| 07:20 | Dediğim gibi oyuncularımızın hepsi pırlanta gibi karakterli çocuklar. | güvence | 8,6 | -0,9 | %54 |
| 07:23 | Lütfen oyuncularımızla ilgili bu tarz haberler yapmayalım. | basına sesleniş | 5,7 | +0,5 | %20 |
| 07:27 | Yani olmayan şeyleri olmuş gibi göstermek bize zarar verir. | basına sesleniş | 5,0 | +1,2 | %14 |
| 07:32 | Milli takımımıza zarar verir. | basına sesleniş | 8,5 | +0,4 | %41 |
| 07:33 | Dediğim gibi burası sizin milli takımınız. | ortak değere sesleniş | 8,4 | +3,5 | %88 |
| 07:36 | Halkın milli takımı. | ortak değere sesleniş | 8,3 | +1,5 | %0 |
| 07:36 | Biz sadece burada görevli olan insanlarız. | ortak değere sesleniş | 8,2 | +1,8 | %88 |
| 07:39 | O yüzden oyuncularımızın bir çoğuyla telefonda da konuştum. | doğrudan cevap | 5,7 | +2,0 | %27 |
| 07:43 | Bundan sonrası ile ilgili kritikler, kriterler yaptık. | kısmi cevap | 6,3 | -0,2 | %25 |
| 07:46 | Neler yapabileceğimizle ilgili ama tabii 60 'a yakın bir havuz var. | olgu | 6,5 | +1,8 | %21 |
| 07:51 | Bu havuzdan. | geçiş | 4,5 | +3,8 | %0 |
Hız: saniyedeki hece. Perde: cümlenin ortalama perdesinin bölüm ortancasından farkı (yarıton). Cümleler otomatik dökümün noktalamasına göre ayrıldı.
Ölçülemeyenler
- Göz kırpma hızı
- Bu kayıtta verilemiyor. Göz kırpma yalnız gözler açıkken görülebilir; konuşmacının gözleri telefon cevabında 19,5, yapay zekâ cevabında 18,1, açılışta 29,3 saniye açık. Hız için en az 30 saniye gerekir. Bu okumanın ilk taslağındaki göz kırpma sayısı, gözlerin inmesini göz kırpma sayan eski ölçüme dayanıyordu; ölçüm değiştirildi ve sayı çıkarıldı.
- Ses niteliği
- Ses titrekliği ve gürültü oranı gibi ölçüler basın kaydındaki salon gürültüsü ve yayın sıkıştırması yüzünden güvenilir değil; yorumda kullanılmadı.
- Masa hizasının altı
- Altyazı bandının ve masanın arkasında kalan el hareketi görülmüyor. "El görüntüde" ölçüsü, elin göğüs hizasına çıkmasını sayar.
- Bakışın yönü
- Ölçülen göz kapağının konumu ve başın yönüdür. Göz bebeğinin nereye baktığı bu çözünürlükte ölçülemiyor; soruyu soranların salonda nerede oturduğu da kayıtta görülmüyor.
Kaynak ve yöntem
Sergen Yalçın A Milli Takım kadrosunu açıklıyor, TRT Spor, 6 Kasım 2026.
Video YouTube'dan yüklenir; 06:46 anından başlar.
Aynı yayından toplam 192 saniyelik üç bölüm ölçüldü; üçü de tek çekim, aynı kamera, aynı kadraj. Yüz ölçüleri videonun her karesinde yüz noktalarından, el ve gövde saniyede 15 karede, ses 10 milisaniyelik adımlarla ölçüldü. Her olay önce aday olarak işaretlendi, okumaya giren olayların hepsi karede gözle doğrulandı. Dolgu sesleri iki dinleyici modelle, sözün sınıflaması iki kodlayıcı modelle yapıldı. Araştırma cümlelerindeki her kaynak DOI kaydından doğrulandı; bulgular yayınların özetine dayanıyor, özetine ulaşılamayan kaynaklarda yalnız yayının genel sonucu yazıldı. Karşılaştırmalar yalnız bu kaydın bölümleri arasında; konuşmacının arşivde başka kaydı henüz yok.
Bu okuma yayımlanmadan önce birbirini görmeyen üç hakemden geçti.
Kanıt hakemiYöntem hakemiHukuk hakemi
Kaynak video TRT Spor'un YouTube kanalındaki canlı yayın kaydıdır; hakları yayıncıya aittir. Okunan bölümlerin kısa görüntüsü ve kareler, inceleme amacıyla ve kaynak gösterilerek kullanılmıştır.
Okunan üç bölümün görüntüsü (toplam 192 saniye, sesli) sayfada ölçüm çizgileriyle birlikte oynatılır; yaklaşık 20 dakikalık kaynak videonun tamamı yayımlanmaz, kaynağa bağlantı verilir. Görüntünün altında yayıncının adı yazar. Hak sahibi görüntünün kaldırılmasını isterse künyedeki adrese yazması yeterlidir.
Ölçüm dosyaları
- Ölçüm: Açılış konuşması (JSON)
- Derin ölçüm: Açılış konuşması (JSON)
- Söz çözümlemesi: Açılış konuşması (JSON)
- Dolgu sesleri: Açılış konuşması (JSON)
- Ek döküm: Açılış konuşması (JSON)
- Ölçüm: Yapay zekâ sorusu (JSON)
- Derin ölçüm: Yapay zekâ sorusu (JSON)
- Söz çözümlemesi: Yapay zekâ sorusu (JSON)
- Dolgu sesleri: Yapay zekâ sorusu (JSON)
- Ölçüm: Telefon sorusu (JSON)
- Derin ölçüm: Telefon sorusu (JSON)
- Söz çözümlemesi: Telefon sorusu (JSON)
- Dolgu sesleri: Telefon sorusu (JSON)
Düzeltmeler
- : Yapay zekâ cevabında elin görüntüde kaldığı süre 34,8 saniye ("46 saniyenin 35'i") olarak yazılmıştı; doğrusu 33,1 saniye. Oran (%72) baştan beri doğruydu. Hata, süre hesabında zaman adımının yuvarlanmasından kaynaklandı; açılış ve telefon bölümlerindeki süreler de aynı nedenle düzeltildi (9,3 yerine 8,9 ve 3,5 yerine 3,3 saniye). Bulguların anlamı değişmedi.
Kaynakça
35 kaynak. Her biri DOI kaydından doğrulandı; atfedilen bulgular yayınların özetine dayanıyor.
- Daniel P. Loehr (2012). Temporal, structural, and pragmatic synchrony between intonation and gesture. Laboratory Phonology, 3. doi:10.1515/lp-2012-0006
- Frances H. Rauscher, Robert M. Krauss, Yihsiu Chen (1996). Gesture, Speech, and Lexical Access: The Role of Lexical Movements in Speech Production. Psychological Science, 7, 226-231. doi:10.1111/j.1467-9280.1996.tb00364.x
- Robert M. Krauss (1998). Why Do We Gesture When We Speak? Current Directions in Psychological Science, 7, 54-54. doi:10.1111/1467-8721.ep13175642
- Purnima Chawla, Robert M. Krauss (1994). Gesture and Speech in Spontaneous and Rehearsed Narratives. Journal of Experimental Social Psychology, 30, 580-601. doi:10.1006/jesp.1994.1027
- Autumn B. Hostetter (2011). When do gestures communicate? A meta-analysis. Psychological Bulletin, 137, 297-315. doi:10.1037/a0022128
- Fridanna Maricchiolo ve ark. (2009). Effects of different types of hand gestures in persuasive speech on receivers’ evaluations. Language and Cognitive Processes, 24, 239-266. doi:10.1080/01690960802159929
- Paul Ekman, Wallace V. Friesen (1972). Hand Movements. Journal of Communication, 22, 353-374. doi:10.1111/j.1460-2466.1972.tb00163.x
- Stephanie Margarete Mueller, Sven Martin, Martin Grunwald (2019). Self-touch: Contact durations and point of touch of spontaneous facial self-touches differ depending on cognitive and emotional load. PLOS ONE, 14, e0213677. doi:10.1371/journal.pone.0213677
- Bella M. DePaulo ve ark. (2003). Cues to deception. Psychological Bulletin, 129, 74-118. doi:10.1037/0033-2909.129.1.74
- Simon Ho, Tom Foulsham, Alan Kingstone (2015). Speaking and Listening with the Eyes: Gaze Signaling during Dyadic Interactions. PLOS ONE, 10, e0136905. doi:10.1371/journal.pone.0136905
- Geoffrey W. Beattie (1979). Planning units in spontaneous speech: some evidence from hesitation in speech and speaker gaze direction in conversation. Linguistics, 17. doi:10.1515/ling.1979.17.1-2.61
- The Global Deception Research Team (2006). A World of Lies. Journal of Cross-Cultural Psychology, 37, 60-74. doi:10.1177/0022022105282295
- Charles F. Bond, Bella M. DePaulo (2006). Accuracy of Deception Judgments. Personality and Social Psychology Review, 10, 214-234. doi:10.1207/s15327957pspr1003_2
- Vincent Denault ve ark. (2020). The Analysis of Nonverbal Communication: The Dangers of Pseudoscience in Security and Justice Contexts. Anuario de Psicología Jurídica, 30, 1-12. doi:10.5093/apj2019a9
- Emiel Krahmer, Marc Swerts (2007). The effects of visual beats on prosodic prominence: Acoustic analyses, auditory perception and visual perception. Journal of Memory and Language, 57, 396-414. doi:10.1016/j.jml.2007.06.005
- María L. Flecha-García (2010). Eyebrow raises in dialogue and their relation to discourse structure, utterance function and pitch accents in English. Speech Communication, 52, 542-554. doi:10.1016/j.specom.2009.12.003
- Robert E. Kraut, Robert E. Johnston (1979). Social and emotional messages of smiling: An ethological approach. Journal of Personality and Social Psychology, 37, 1539-1553. doi:10.1037/0022-3514.37.9.1539
- Magdalena Rychlowska ve ark. (2017). Functional Smiles: Tools for Love, Sympathy, and War. Psychological Science, 28, 1259-1270. doi:10.1177/0956797617706082
- Lisa Feldman Barrett ve ark. (2019). Emotional Expressions Reconsidered: Challenges to Inferring Emotion From Human Facial Movements. Psychological Science in the Public Interest, 20, 1-68. doi:10.1177/1529100619832930
- Heather Bortfeld ve ark. (2001). Disfluency Rates in Conversation: Effects of Age, Relationship, Topic, Role, and Gender. Language and Speech, 44, 123-147. doi:10.1177/00238309010440020101
- Stanley Schachter ve ark. (1991). Speech disfluency and the structure of knowledge. Journal of Personality and Social Psychology, 60, 362-367. doi:10.1037/0022-3514.60.3.362
- Martin Corley, Oliver W. Stewart (2008). Hesitation Disfluencies in Spontaneous Speech: The Meaning of um. Language and Linguistics Compass, 2, 589-602. doi:10.1111/j.1749-818x.2008.00068.x
- Norman Miller ve ark. (1976). Speed of speech and persuasion. Journal of Personality and Social Psychology, 34, 615-624. doi:10.1037/0022-3514.34.4.615
- Martijn Goudbeek, Klaus Scherer (2010). Beyond arousal: Valence and potency/control cues in the vocal expression of emotion. The Journal of the Acoustical Society of America, 128, 1322-1336. doi:10.1121/1.3466853
- Peter Bull, Kate Mayer (1993). How Not to Answer Questions in Political Interviews. Political Psychology, 14, 651. doi:10.2307/3791379
- Peter Bull (1994). On Identifying Questions, Replies, and Non-Replies in Political Interviews. Journal of Language and Social Psychology, 13, 115-131. doi:10.1177/0261927x94132002
- Peter Bull (2008). “Slipperiness, Evasion, and Ambiguity”. Journal of Language and Social Psychology, 27, 333-344. doi:10.1177/0261927x08322475
- Steven E. Clayman (2001). Answers and evasions. Language in Society, 30, 403-442. doi:10.1017/s0047404501003037
- Todd Rogers, Michael I. Norton (2011). The artful dodger: Answering the wrong question the right way. Journal of Experimental Psychology: Applied, 17, 139-147. doi:10.1037/a0023439
- Daniel M. Wegner ve ark. (1981). Incrimination through innuendo: Can media questions become public answers? Journal of Personality and Social Psychology, 40, 822-832. doi:10.1037/0022-3514.40.5.822
- Galit Nahari, Aldert Vrij, Ronald P. Fisher (2014). Exploiting liars' verbal strategies by examining the verifiability of details. Legal and Criminological Psychology, 19, 227-239. doi:10.1111/j.2044-8333.2012.02069.x
- Ewa Kacewicz ve ark. (2014). Pronoun Use Reflects Standings in Social Hierarchies. Journal of Language and Social Psychology, 33, 125-143. doi:10.1177/0261927x13502654
- Niklas K. Steffens, S. Alexander Haslam (2013). Power through ‘Us’: Leaders’ Use of We-Referencing Language Predicts Election Victory. PLoS ONE, 8, e77952. doi:10.1371/journal.pone.0077952
- Alice Dechêne ve ark. (2010). The Truth About the Truth: A Meta-Analytic Review of the Truth Effect. Personality and Social Psychology Review, 14, 238-257. doi:10.1177/1088868309352251
- John Heritage, David Greatbatch (1986). Generating Applause: A Study of Rhetoric and Response at Party Political Conferences. American Journal of Sociology, 92, 110-157. doi:10.1086/228465
