Baş çevirme

Nasıl ölçülür

Yüz noktalarından hesaplanan baş dönüş açısı örneklenir; bir saniyelik pencerede 12 derecelik değişim bir baş çevirme sayılır. Başın bir yöne dönük kaldığı bloklar ayrıca ölçülür.

Sınırı

Sayı, konuşmacının kime döndüğüne bağlıdır: soruyu soranın yan tarafta oturması sayıyı tek başına artırır. Salonda kimin nerede oturduğu çoğu kayıtta görülmez.

Ne anlama gelebilir

Baş çevirme sayısı tek başına anlam taşımaz. Anlamlı olan yön ve zamanlamadır: dönüşlerin hep aynı yöne olması ve cümle sonlarına denk gelmesi, sözün birine yöneltildiğiyle uyumlu olabilir.

Araştırma ne diyor

• Konuşmacılar sözlerini dinleyiciye doğrudan bakarak bitirir; bakış, konuşma sırasının başını ve sonunu işaretleyebilir (Ho, Foulsham ve Kingstone 2015).1
• Baş hareketlerinin konuşmada onay ve ret bildirmenin ötesinde işlevleri olduğu, söylemi düzenlemeye de yaradığı öne sürülmüştür (McClave 2000).2
• Bakış yönünün konuşma sırası ve hitapla ilişkisi yüz yüze etkileşimde incelenmiştir (Kendon 1967).3

Geçtiği okumalar

• 26 baş çevirmenin hepsi aynı yöne (Sergen Yalçın: telefon sorusunda eller görünmedi, konuşma hızlandı)
• Baş dakikada 26 ile 29 kez çevriliyor (Özgür Özel: anlatırken yükselen, kapanışta inen ses)
• Baş cümle başlarında bir yana dönüp orada kalıyor (Murat Kurum: 38 saniyede 15 duraklama, cümle başlarında dönen baş)

İlgili işaretler

El hareketi · Kendine dokunma · Temel çizgi

Kaynaklar

1. Simon Ho, Tom Foulsham, Alan Kingstone (2015). Speaking and Listening with the Eyes: Gaze Signaling during Dyadic Interactions. PLOS ONE, 10, e0136905. doi:10.1371/journal.pone.0136905
2. Evelyn Z. McClave (2000). Linguistic functions of head movements in the context of speech. Journal of Pragmatics, 32, 855-878. doi:10.1016/s0378-2166(99)00079-x
3. Adam Kendon (1967). Some functions of gaze-direction in social interaction. Acta Psychologica, 26, 22-63. doi:10.1016/0001-6918(67)90005-4

Kurallar: Yöntem Kitabı.